عاقل باش ؛ مروری بر عقل و عقلانیت

محسن آزموده

 

«عاقل باش!» نهیب «فراخود» (سوپر اگو) به «خود» (اگو) هنگامی که در برابر کشش های فریبنده ی «نهاد» (اید) مسحور گشته و هر آینه ممکن است مسیر خطا را برگزیند. «عقل» در این تعبیر به معنای لغوی اش نیز نزدیک است: امساک و نگاه داری، همان بندی که بر پای اشتر کور هوس ها و امیال می زنند تا از ترکتازی و خودویرانگری اش باز دارند. اما عقل یا چنان که در فارسی «خرد» خوانده می شود، در طول تاریخ فکر بشری معانی گسترده تر و عمیق تری نیز یافته است، مهم تر از همه در تاریخ فلسفه...

ادامه نوشته

ماکس وبر، عقلانیت و ما

مجید بیگلر

 

در منظومه فکری ماکس وبر، جامعه شناس آلمانی (1864-1920) نه امری پیشینی و استعلایی و انتزاعی که امری پسینی، عینی و انضمامی ست و مراد از آن صورت بندی رفتارهای بشری در جامعه ای است که انسان در آن زندگی می کند. عقلانی برای او هم چنین معنایی یگانه و بی همتا ندارد و جوامع گوناگون، در مکان و زمان های گوناگون می توانند شیوه های گوناگونی از عقلانیت را به کار ببندند...

ادامه نوشته

ویرایش جدید پرسش های بنیادین فلسفه منتشر شد

پرسش های بنیادین فلسفهویرایش جدید «پرسش های بنیادین فلسفه» اثر ای. سی. یوئینگ با ترجمه سید محمود یوسف ثانی توسط انتشارات حکمت منتشر شد...




ادامه نوشته

هابرماس و عقلانیت ارتباطی

جواد حیران‌نیا

 

در چهارچوب عقلانیت ارتباطی، کنش‌های معطوف به تفاهم بر کنش‌های معطوف به کنترل و استفاده ابزاری از افراد و اشیاء اولویت و ارجحیت دارند. هابرماس می‌گوید جایی که کنش ارتباطی دچار خلل شود، اساساً سه جایگزین برای آن وجود دارد که عبارتند از: کنش استراتژیک، قطع شدن کنش ارتباطی و گفتگوی مستدل به منظور پی بردن به اینکه ایراد کار کجاست...

ادامه نوشته

درنگی در مفهوم عقلانیت: بررسی انواع عقلانیت

جواد حیران‌نیا

 

انتخابهای ما بر اساس نوعی محاسبه‌گری صورت می‌گیرد. آیا در همه موارد بر اساس محاسبه سود و زیان دست به انتخاب می‌زنیم. آیا ممکن است هزینه انتخابی برای ما بالا باشد و دست به انتخاب آن بر اساس نوعی "عقلانیت" بزنیم. پاسخ به این پرسشها مستلزم بررسی انواع عقلانیت است...

ادامه نوشته

بیایید حساب کنیم!

شاهد طباطبایی

 بسیار می‌گوییم ومی‌شنویم که مشکل فرهنگی ما نبود یا کم‌بود عقلانیت است. نشانه‌های آن هم آن‌چنان در رفتارهای روزمره‌‌مان آشکار است که نیاز چندانی به نمونه‌آوردن نیست. گرچه رانندگی‌مان شاهکاری است که به هیچ‌وجه قابل چشم‌پوشی نیست. البته هدف من از این نوشته اثبات این امر نیست بلکه با فرض بودن چنین مشکلی در پی روی‌کرد مثبتی هستم که بتواند راهی بجوید... 

ادامه نوشته

چیزهایی که در مدرسه یاد نمی دهند!

در این که با سال ها سپری کردن عمر در مدرسه و دانشگاه چیزهای بسیاری یاد می گیریم شکی نیست. با این حال اگر کمی بیشتر فاصله بگیریم از این بازی هر روزه ی درس خواندن و مدرک گرفتن، و کمی بیشتر سبک سنگین کنیم سنگینی زمان و هزینه ای که صرف می شود در نظام آموزشی از یک سو و...

ادامه نوشته

سنجشگرانه‌اندیشی؛ مهارتی حیاتی برای زندگی

سنجشگرانه اندیشیکم نیستند کسانی که کل زندگی‌شان به خاطر یک فکر نادرست (بله، فقط یک فکر نادرست) بر باد می‌رود. از آن دانش‌آموزی که فکر می‌کند در انتخاب رشته باید رضایت دیگران را تأمین کند و به همین دلیل یک عمر به علاقه‌ و استعداد خودش پشت می‌کند، تا آن فرد افسرده‌ای که فکر می‌کند هیچ کس بهتر از خودش نمی‌تواند در مورد روانش کاری انجام دهد و به همین دلیل به روانشناس مراجعه نمی‌کند و مشکلش مزمن‌تر و عمیق‌تر می‌شود، تا راننده‌ای که فکر می‌کند درمان خواب‌آلودگی‌اش سرعتِ بیشتر است، و ...

ادامه نوشته

کلاس‌ها و کارگاه‌های ترم اردیبهشت ماه مؤسسه رخداد تازه

مؤسسه مطالعاتی رخداد تازهفلسفه:
درآمدی بر فلسفه‌ی قرون وسطی/ محمدمهدی اردبیلی
دلوز و فلسفه‌ی سینما/ مهرداد پارسا
درسگفتارهایی درباره‌ی "پژوهش‌های منطقی" ادموند هوسرل (1)/ دکتر محمدرضا قربانی
مارکس، جامعه‌ی مدنی، حقوق بشر: خوانش ِ "درباره‌ی مسئله‌ی یهود" /حسام سلامت
هایدگر و "هستی و زمان" (1) / مهدی پارسا

علوم اجتماعی:...



ادامه نوشته

نشست «جهان‌بيني فلسفي بوديسم» برگزار می شود

دكتر مارك دِ ژَردَن، دانشيار مطالعات دين دانشگاه كونكوردياي مونترال كانادا، روز چهارشنبه، 23 فروردین 1391 با موضوع «جهان‌بيني فلسفي بوديسم» به زبان انگليسي سخنرانی خواهد کرد...

ادامه نوشته

فروش ویژه کتابسرای حکمت

مؤسسه انتشارات حکمتبه گزارش روابط عمومی مؤسسه انتشارات حکمت، به مناسبت فرارسیدن ماه مهر و بازگشایی دانشگاه‌ها، کتابسرای حکمت تسهیلات و تخفیف‌های ویژه‌ای را برای عموم علاقه‌مندان در نظر گرفته است...



ادامه نوشته