این یادداشت در واقع پاسخ به دوستان و هم- رشته ای هایی است که علاقمند بودند درمورد شیوه آموزش فلسفه در هندوستان بدانند، قصد نداشتم به این زودی این یادداشت را بنویسم تا بتوانم بیشتر رصد کنم، منتهی بخاطر پرسش های مکرر دوستان تصمیم گرفتم اطلاعات تازه تر را در ویرایش های بعدی اضافه کنم . پیش از هر چیز اشاره کنم که برنامه های آموزشی دانشگاه های مختلف در هند بسیار متفاوت و زیر نظر خود دانشگاه ها است، بنا براین به جز این دانشگاه و رشته ای که خودم مشغول به تحصیل در آن هستم متاسفانه درمورد سایر دانشگاه ها نتوانستم اطلاعات خاصی به دست بیاورم.

 

الف- دانشگاه جی. ان. یو یا همان “جواهر لعل نهرو” دانشگاهی بیشتر مخصوص به تحصیلات تکمیلی و از جمله بهترین دانشگاه های هند است و ظاهرا رتبه خوبی در ارزیابی سطح علمی دانشگاه ها دارد. جی . ان . یو همچنین دانشگاه بسیار غریبی است که مثل دانشگاه تهران خودمان علاوه بر دانشگاه بودن هویت منحصر به فردی هم دارد. دانشگاهی بسیار سیاسی که حامیان گرایش های مختلف با آزادی کامل و شور و حرارت باور نکردنی در آن فعالیت میکنند و حساسیت و رویکرد انتقادی شدیدی هم نسبت به آنچه در کشورشان- و آنچه در سایر کشورها از جمله کشور ما- میگذرد دارند. جلسات سیاسی و اعتراضات واعتصابشان هم ترک نمیشود.هیچ محدودیت زمانی برای آمد و شد در دانشگاه وجود ندارد و دانشجوها تا نزدیک سحر در محوطه دانشگاه و خوابگاه های آن قدم می زنند، حرف می زنند، ورزش میکنند، جلسات بحث سیاسی و اجتماعی دارند و یا مشغول خوشگذرانی هستند. فضای جی . ان . یو در نظر من آینه تمام نمای یک دانشگاه آزاد در یک کشورجهان سومی است، با تمام بحران ها،  آشفتگی ها و جذابیت هایش.

ب- و اما دوره دکتری فلسفه در جی. ان. یو: تا آنجا که من میدانم گذراندن دوره پیش- دکتری(ام فیل) برای  تمام رشته های این دانشگاه ضروری است و در واقع هنگام پذیرش شما برای “ام فیل/پی اچ دی” اقدام میکنید. دوره پیش- دکتری یک دوره دوساله است که در واقع نوعی آماده سازی برای نوشتن پایان نامه دکتری است. در سال نخست واحد های درسی پاس میکنید و در سال دوم چیزی شبیه رساله مینویسید. در صورتیکه هنگام پاس کردن درسها  در سال اول نمرات خوبی کسب کنید(بالاتر از 7 از 10)، دوره ام فیل شما به یک سال تقلیل می یابد و پس از یکسال رساله دکتری تان را شروع میکنید

گروه فلسفه دانشگاه جی. ان. یو در دانشکده علوم اجتماعی واقع شده و همین نکته یه خوبی میتواند بیانگر رویکرد این دانشگاه و اساتید و اصحاب فلسفه اش به “فلسفه” باشد

شیوه آموزش -متفاوت با ایران- در تمام مقاطع”مسئله ” محور است و نه “تاریخ فلسفه” محور و تمرکز اساتید گروه در دوره ام فیل  بیشتر بر روی آرا  فلاسفه معاصری است که شخصا جز نامشان را نشنیده بودم. در ترم اول دو درس چهار واحدی تحت عناوین “مفاهیم فلسفی” و ” رهیافت های فلسفی” ارائه میشود که همه دانشجوهای “ام فیل” در آن شرکت میکنند. در کلاس مفاهیم موضوعاتی مثل “نفس”، “اراده آزاد”، “عقلانیت”، “شناخت”، “سعادت”، “حکم” و “عدالت” بحث میشود و در کلاس رهیافت ها  موضوعاتی چون “ماهیت بررسی فلسفی”، “چارچوب های تحلیل فلسفی”، “عقل باوری انتقادی”، “پدیدار شناسی” و” پاد- مبناگرایی” بررسی میشود. هر کدام از این مباحث به فراخور تخصص اساتید توسط یک یا دوتا از آنها در تعداد ساعت های مشخصی که برنامه آن در اختیار دانشجوها قرار دارد تدریس میشود. دانشجو ها موظف هستند دو سمینار در موضوعات مرتبط با هر کدام از این دوره ها ( مفاهیم/ رهیافتها) ارائه کنند

همچنین در ترم نخست بیست ساعت متن خوانی برای دانشجویان در نظر گرفته شده که بنا بر انتخاب خودشان، یکی از سه کتاب “تاملات دکارت” یا “پژوهش های فلسفی ویتگنشتاین” و یا “هستی و زمان هایدگر” را پیش یکی از استادها خواهند خواند  

 

همچنین هر دانشجو در ترم اول موظف است از میان لیستی از کتابهایی که در اختیارش قرار گرفته یک مقاله در بررسی یکی از کتابها بنویسد

 در ترم دوم  دوره “ام فیل”  سه درس “معرفت شناسی”،  ”فلسفه تحلیلی” و “پدیدار شناسی” ارائه میشود که از بین این سه درس دانشجو باید دو درس را که احتمالا در راستای رساله دکتری اش است، انتخاب کند و احتمالا همین ماجرای تحقیق ها و سمینارها را در پی خواهد داشت

گذراندن دوره “ام فیل” به ویژه در دانشگاه جی. ان. یو نسبتاً دشوار است و گروه هایی مثل گروه فلسفه بیش از حد معمول هم سخت میگیرند. به همین دلیل  کسانیکه آمادگی چنین دوره های فشرده و تخصصی( به ویژه در فلسفه های معاصر) را ندارند بعد از یک یا دو ترم از ادامه تحصیل در این دانشگاه منصرف میشوند. ولی شخصاً -البته اگر سختی و فشردگی دوره نظرم را عوض نکند- از آن راضی هستم و به حرف دوست خوبم دنیا ایمان آوردم که با گذراندن دوره ام فیل چیزهایی از روح تفکر و اندیشه در آن کشور به تو منتقل میشود که در دوره های مستقل دکتری(فقط رساله) این اتفاق نمی افتد و معمولا تحول خاصی در اندیشه دانشجو رخ نمیدهد، نمونه اش برخی دوستان و اساتید خودمان در ایران! و رشک برانگیزتر از همه چیز آزادی بیان و نقدی است که استاد و دانشجو در کلاسها دارند

ج- هزینه زندگی در اینجا  کاملا به سبک زندگی خود دانشجو بستگی دارد. به نظر من هزینه ها در مجموع نزدیک به هزینه زندگی در تهران هستند   فصل پذیرش در دانشگاه جی ان یو از ماه فوریه تا پایان ماه مارس است و کلاس ها اواسط آگوست تشکیل میشوند.

 

با سپاس از مريم نصر كه اجازه باز نشر اين مطلب را به اينك فلسفه داده است. اصل اين مطلب پيش از اين در وبسايت شخصي ايشان منتشر شده است.