محسن خیمه دوز

از زمان ساخته شدن  فیلم جاهل و رقاصه تا زمان ساخته شدن اخراجی ها نزدیک به نیم قرن زمان می گذرد و با وجود آنکه جامعه از چند گذرگاه متفاوت عبور کرده ، گذر گاه هائی چون انقلاب ، دفاع نظامی ، فضای سازندگی ، دوران اصلاحات و زمان اصول گرائی ، و در هر ایستگاه تاریخی از زمان توقف مناسب هم برخور دار بوده  اما مشاهده می شود که لمپنیسم همچنان پایدار و استوار حفظ و منتقل شده است.

برای فهم بهتر لمپنیسم و سر ماندگاری آن بویژه در حوزه آثار فرهنگی و خصوصأ در حوزه آثار سینمائی و تلویزیونی ، باید علل تاریخی و دلایل تئوریک آ ن را شناخت و تحلیل کرد.

لینک مستقیم به مطلب

دكتر امير احسان كرباسي‌زاده

يكي از مهم‌ترين مراحل براي يادگيري فلسفه، فهميدن دستگاه فلسفي فيلسوف است. درك درست از آن‌چه موردنظر فيلسوفان است خود اهميتي بسيار دارد. رسيدن به چنين دركي البته مقدم بر نقد دستگاه فلسفي است. تا درك درست از سخنان فيلسوفان نداشته باشيم چگونه مي‌توانيم سخنان‌شان را نقد كنيم؟ بهترين راه براي رسيدن به مقصود البته خواندن تمام آثار فيلسوف موردنظر است و سعي در خلاصه كردن و نظام‌مندكردن سخنان او. اما گفت‌وگوي هوشمندانه و خواندن يك مصاحبه دقيق نيز مي‌تواند در فهم چكيده و اصل حرف فيلسوفان راه‌گشا باشد...

لینک مستقیم به مطلب

فريبا خليلي‌زند

"آنگاه چون همه‌ی این گونه هنرها، از پیش، گسترش یافته بودند، دانش‌هایی کشف شدند که به لذت‌ها یا [به] ضرورت‌های زندگی مربوط نبودند؛ آن هم نخست در آن‌جاهایی که انسان‌ها در فراغت (= بیکاری) به سر می‌برند."

"گاهی که به تاریخ ایران می‌اندیشم انگار که همه‌ی سال‌ها سال‌های بحران است. حتی می‌توان از قرن‌ها بحران سخن گفت."

لینک مستقیم به مطلب

شور و سرریزی، میلی سیال و پَُرتپش به تغییرْ دانشجوها، روشنفكرها، هنرمندها و کتاب‌خوان‌های ما را فراگرفته است و به تبع ِ آن بخشی از جمعیت شهرنشین و برآمده از فرهنگ مدنی‌مان را. این شور، همه تن، در مجرای انتخابات می‌ریزد و هر چهار سال یک بار بر سر همین وعده‌گاه دیگربار و دیگربار رخ می‌نماید...

لینک مستقیم به مطلب

شمس الملوک مصطفوي

1- حقيقت چه الثياي يوناني يعني آشکارگي وجود (کشف المحجوب،) باشد و چه امر ارسطويي مستقر در فهم آدمي يا مطابقت توماسي يا يقين دکارتي يا ايده هگلي يا سودانگاري پراگماتيستي يا حتي منظرنگري نيچه اي نفي حقيقت؛ از خلال همه اينها، يک اصل مهم پديدار مي شود و آن اينکه جست وجو و پرسش از «هستي » و «چيستي» امور از عناصر مقومه ذات آدمي است و نيز دال بر عقلانيتي که در طول قرون و اعصار در زبان و کلام تجلي کرده است... 

لینک مستقیم به مطلب

احمدعلي حيدري

اگر به تأسي از سقراط بپذيريم که فلسفه با حيرت و پرسش آغاز مي شود جاي دارد بپرسيم که چه زمينه اي مجال لازم را مي دهد به پرسش هاي فلسفي و تاملاتي که به حيرت راه مي برند. از جمله ويژگي هاي بارز آموختن در نظام هاي آموزشي عموماً و نظام هاي دانشگاهي خصوصاً اين است که متعلم به اقتضاي برنامه آموزشي موجود که آن هم با توجه به مصالح فرهنگي آن سرزمين تدوين شده است، دوره هايي را طي مي کند تا در پايان بتواند در تحقق بخشي به آرمان‌ها و غايات که بزرگان آن ديار در سر دارند، نقشي ايفا کند...

لینک مستقیم به مطلب

ضياء موحد

شبي در جمعي ازحافظ ‌پژوهان، يكي از جمع سر برآورد و گفت: "اصلاً حافظي وجود نداشته‌است". حيرت بود و خاموشي. تنها يكي از آنان‌كه در حوالي انتشار ديوان حافظ به سعي خود بود؛ در گوش بغل‌دستي به نجوا گفت: "اين آقا كه تا لحظه پيش چيزيش نبود"! گوينده «حافظي وجود نداشته» مرد اديب، زباندان و فرزانه‌اي است و من نمي‌توانستم گفته او را حمل بر خرابي ناگهاني حالش كنم. لابد به چيزي اشاره مي‌كرد، حكمتي در حرفش بود. حالا با انتشار نسخه تازه‌يافته‌اي از حدود پنجاه غزل حافظ به كوشش علي فردوسي كه احتمال نسخه‌برداري آن در زمان حافظ مي‌رود...

لینک مستقیم به مطلب

یادداشتی کوتاه بر بازشناخت هویت معاصر ایرانی در آینه آگاهی تب آلود

اینکه موسیقی نامجو به نوعی اپیدمی جامعه فکری ایرانی شده است، آشکارتر از آن است که احتیاج به توضیح و تفصیل داشته باشد. فرایند تقریبا هم شکل دوری اولیه، علاقه مندی تدریجی و نوعی اعتیاد به این موسیقی عجیب  و در عین حال آشنا که از چندین و چند سبک شناخته شده الهام گرفته بدون اینکه به طور کامل در یکی از آنها قابل تعریف باشد، تجربه ای مشترک است که بسیاری از ما تاکنون داشته ایم...

لینک مستقیم به مطلب

آن‌چه مرا را به صرافت آن انداخت كه اين يادداشت را بنويسم، تلاشي مختصر براي جلب توجه‌مان به آن چيزي است كه در حال اتفاق افتادن است. نوشتن به زبان فارسي و در محيط‌هاي فارسي‌زبان (اعم از روزنامه، سايت‌هاي اينترنتي و به‌خصوص وبلاگ‌هاي شخصي) مدتي است كه در حجمي غيرقابل مقايسه با گذشته صورت مي‌پذيرد و داشتن صفحه‌اي شخصي كه هر كس در آن يادداشتي مي‌گذارد و حتي درد دلي مي‌كند، ديگر امر غريبي نيست. گذشته از وسعت و حدود اين نوشته‌ها و...

لینک مستقیم به مطلب

دكتر بيژن عبدالکريمي

موضوع پرسش، تفکيک ميان فلسفه هاي دانشگاهي و فلسفه هاي غير دانشگاهي و بحث پيرامون اين تمايز گذاري است. با درکي که بنده از معرفت بشري و نسبت مفاهيم با واقعيت دارم، به طور خلاصه بايد اشاره کنم که «مفاهيم»، بسيار لغزنده، سر و درهم تنيده و داراي خصلتي استعاره اي هستند. بنابراين پاسخ هاي قاطع «آري» يا «نه»، به بسياري از پرسش ها با واقعيت و حقيقت امور نسبت اصيلي برقرار نمي کند. نکته ديگر اينکه پرسش مذکور، مبتني بر اين پيش فرض است که در ديار ما، در دوران کنوني، فلسفه حضور دارد. سپس بر اساس اين پيش فرض، اين پرسش شکل گرفته است که آيا در کشور ما، ايران، تفکر فلسفي در محيط دانشگاه ها زنده تر است يا در فضاي بيرون از دانشگاه ها...

لینک مستقیم به مطلب

باز در گیرودار انتخابات‌ایم، ربع قرن است که در گیرودار انتخابات‌ایم، نیاز دائمی و میل‌ ما برای تغییر که ارضای‌اش به تعویق‌اتفاده‌ است، درست مثل شیوه‌هایی که شبکه‌های ایرانی در آمریکا با تأسی به آن‌ها ارضای میل مخاطبان‌شان را به تعویق می‌اندازند. آن‌چه ارضای میل ایرانی مقیم آمریکا را مسیر می‌سازد نوعی تمامیت ایرانی، شکلی از ایرانیت است که بناست در آینده‌ای مبهم به ثمر رسد و به بار نشیند...

لینک مستقیم به مطلب

يادداشتي كه در پي مي‌آيد در همان روزهايي كه زلزله بم رخ داده بود نوشته شده است. حالا شايد ديگر از آن رخداد فاصله گرفته‌ايم و آن‌گونه كه در تبليغات هر روزه –  اگر چه در سالگرد آن واقعه -  داد سخن سر داده مي‌شود: "اوضاع رو به راه هست و همه چيز از ابتداي كار هم بهتر شده است." هست و نيست رو به راهي اوضاع را نمي‌دانم اما ترجيح دادم بار ديگر اين يادداشت را كه در نشريه‌اي دانشجويي منتشر شده بود بازنشر كنم. احتمالاً طنز ماجرا هم همين است. هم‌اكنون نيز همان چيزي را تجربه مي‌كنيم كه پنج سال پيش ناگهان زلزله بم متورمش كرد و كوبيد توي صورت‌مان.

لینک مستقیم به مطلب

آنچه در پي مي‌آيد تاملي است كوتاه بر «فلسفه ميان فرهنگي» . اين مبحث مي‌تواند خلا‌ بزرگي را كه امروزه در فضاي فكري ايران در نسبت بين تفكر فلسفي يا نظام نظر و مقام عمل اجتماعي وجود دارد پر كند و بر ما اين نكته را آشكار نمايد كه هر خشونتي در مقام عمل ريشه‌اي در خشونت در نظام نظر دارد. امروزه ديگر به نظر مي‌رسد كه نگاه ميان فرهنگي تبديل به سرنوشت ما شده است، قطع نظر از اينكه در چه فرهنگي زندگي مي‌كنيم. پس اگر به دنبال صلح و آرامش هستيم بايد سعي در ايجاد فلسفه‌اي داشته باشيم كه در آن خشونت حداقلي وجود داشته باشد.

لینک مستقیم به مطلب

هدف من اين است: به شما ياد بدهم كه از يك بي‌معنايي نقاب پوش به چيزي برسيد كه بي‌معنايي آشكار است.

«پژوهش‌هاي فلسفي‌، لودويگ ويتگنشتاين»

 «چاره‌اي نداشتيم، بايد پا روي جنازه‌ها مي‌گذاشتيم و جلو مي‌رفتيم.» اين، پاره‌اي است از روايت يكي از بازماندگان جنگي كه هنوز سايه روشني از آن بر فراز سر ما باقي مانده است. اگرچه او هرگز نگفت اين «راه رفتن روي جنازه‌ها» به پيروزي ختم شد يا نه اما با بازخواني اين پاره مي‌توان بهانه‌اي يافت براي بازخواني تجربه‌اي كه هم‌اكنون ما در ميانه آن و كمابيش درگير و دار كلنجار رفتن با آنيم...

لینک مستقیم به مطلب

چندی پیش در جایی خواندم که فرگه یکی از طرفداران سفت و سخت قتل عام یهودیان بوده‌ است. باورم نمی‌شد، نویسنده به بیوگرافی فرگه ارجاع داده ‌بود که به آن دسترسی نداشتم. با دوستی در میان گذاشتم که آیا تو از این عقاید فرگه اطلاعی داری. او نیز شنیده ‌بود و حتی گویا در جایی خوانده ‌بود که فرگه گفته ‌است کشتن یهودیان اصلن مسئله‌ای انسانی نیست، البته به این معنی که یهودیان اصلن انسان به شمار نمی‌آیند. خودم هنوز باور نمی‌کنم پیرمرد چنین افکاری در سر داشته‌ است. چهره‌ی فرگه هنوز در نظرم پیرمردی است که اسطوره‌ی حقیقت دوستی‌اش باید دانست. همان معنای تحت‌اللفظی فیلسوف. نمی‌توانم  تصور کنم منطقدان در بیرون از دفتر کارش چه اندازه هولناک می‌تواند باشد. اما قضیه فقط این نیست و حیرانیم از دو چیز دیگر است...

لینک مستقیم به مطلب

در یکی از قسمت‌های سریال ابن سینا که این روز‌ها دوباره در شبکه‌ی 4 تکرار می‌شود، ابن سینا و ابوریحان بیرونی با هم نمایش داده‌ می‌شوند. در یکی از صحنه‌های این قسمت ابن سینا، ابوریحان بیرونی و پیرمردی که ندانستم کیست و یک اسب سیاه در باغی قدم می‌زنند. ابتدا ابوریحان می‌نالد از اینکه اهل علم مجبورند...

لینک مستقیم به مطلب

اين‌جا كه ما ايستاده‌ايم بي هيچ نسبتي با جهان كنوني است انگار و ما خود هنوز باور داريم كه همان زمين قرون وسطاييم و بر آن پاي مي‌فشاريم. خطر هم نمي‌كنيم كه شايد چنين نباشد و شايد بهتر آن باشد كه كمي در نسبت خودمان با جهان معاصر تأمل كنيم و در اين ميان احتمالاً يكي از مهم‌ترين عوامل ياري‌گر ما براي تعريفي نو از موقعيت ما در اين جهان نو زبان است...

لینک مستقیم به مطلب

1. کچل بودن شاید برای خیلی‌ها دردناک باشد، آن گونه که بسیاری چیزهای دیگر آن‌گاه که با ملاک‌های رایج و باورهای غالب در یک جامعه هم‌خوان نیستند این چنین‌اند. گاه اما این ماجرای نارضایتی و تبعات‌اش، آن‌قدر جدی می‌شود که در نهایت منجر به هشدارهای پیاپی اهل نظر و مسئولان جامعه می‌گردد. جراحی‌های زیبایی رایج در ایران امروز از این جمله‌اند...

لینک مستقیم به مطلب

حنيف امين

از شمار دو چشم يک تن کم

از شمار خرد هزاران بيش

امروز روز غريبي بود. آب و هواي سِفله‌پرور سرزمين ما، امروز بسيار مناسب بود براي مردن. و تو يقين منتظر نشسته بودي تا چنين روزي بيايد. خورشيد پاييز بي‌رمق مي‌تابيد روي زمين سرد و فروبسته اين ملکي که لعنتي انگار همه جايش بوي الرّحمان مي‌داد. دکتر مي‌گفت خبر داده‌‌اي «کار کتاب هگل تمام شده» و شايد...

لینک مستقیم به مطلب

از ديرباز هنگامي كه به ابن‌سينا پرداخته‌ايم، بيشترين چيزي كه نگاه ما را به سوي خود كشيده است، مهارت و برجستگي انديشه‌هاي وي در زمينه‌هاي فلسفي و پزشكي بوده است. ما بيشتر او را به عنوان نويسنده‌ي كتاب‌هاي سترگ و اثر‌گذاري هم‌چون شفا، قانون و اشارات و تنبيهات كه البته به زبان عربي است مي‌شناسيم اما درباره‌ي ديگر كار ارزشمند وي در زمينه‌ي نگارش منطق، الهيات و طبيعيات به زبان پارسي كمتر سخن مي‌رود.

لینک مستقیم به مطلب

هنر اسلامی چیست؟ پرسش از چیستی هنر اسلامی به روشنی پرسشی است برای دست‌یابی به شناختی از هنر اسلامی که در خود بتواند تبیینی روشنگر از آن را ارائه دهد. به این معنا، طرح این پرسش در خود موجودیت هنر اسلامی را مفروض گرفته است و کسی که چیستی هنر اسلامی را مطرح می‌کند باید از قبل پاسخی مثبت در برابر پرسش از وجود هنری به نام هنر اسلامی داشته باشد...

لینک مستقیم به مطلب